Việt Nam-UNESCO tăng cường hợp tác bảo tồn di sản tư liệu

Chuyến thăm diễn ra nhân dịp Đoàn chuyên gia Chương trình Ký ức thế giới của UNESCO đến Việt Nam tham dự Lễ trao Bằng ghi danh Bộ sưu tập của nhạc sĩ Hoàng Vân là Di sản tư liệu của thế giới.

Tại buổi làm việc, Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương nhấn mạnh, gần 50 năm qua, quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và UNESCO phát triển tốt đẹp, đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển bền vững.

Trong khuôn khổ Chương trình Ký ức thế giới, Việt Nam hiện có 11 di sản tư liệu được ghi danh bao gồm 4 di sản tư liệu thế giới và 7 di sản tư liệu khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Việc được UNESCO công nhận là sự khẳng định giá trị đặc biệt của các tài liệu, đồng thời góp phần quan trọng vào công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, lịch sử của dân tộc.

Theo Thứ trưởng, Luật Di sản văn hóa (sửa đổi) được Quốc hội thông qua năm 2024 sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2025. Lần đầu tiên, di sản tư liệu và hoạt động bảo vệ, phát huy giá trị loại hình di sản này được quy định thành một chương riêng trong luật. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng, góp phần bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật; nội luật hóa các công ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và tạo thuận lợi cho tiến trình hội nhập quốc tế trong lĩnh vực văn hóa và di sản.

Thứ trưởng đề nghị UNESCO tiếp tục đồng hành, chia sẻ kinh nghiệm trong xây dựng hồ sơ, bảo tồn và phát huy giá trị di sản tư liệu tại Việt Nam đồng thời hỗ trợ công tác đào tạo nguồn nhân lực, tư vấn xây dựng chính sách và hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến lĩnh vực này.

Tiến sĩ Johannes Joseph Maria Bos vui mừng khi trở lại Việt Nam đồng thời đánh giá cao mối quan hệ hợp tác hiệu quả giữa Việt Nam và UNESCO. Ông nhấn mạnh, Việt Nam là một quốc gia châu Á giàu tiềm năng, sở hữu nguồn tư liệu có giá trị lịch sử lớn.

Hội đồng Tư vấn quốc tế ấn tượng với hồ sơ đề cử bộ sưu tập của nhạc sĩ Hoàng Vân. Quá trình tiếp nhận và thẩm định hồ sơ di sản của nhạc sĩ Hoàng Vân đã cho thấy sự hợp tác chặt chẽ, hiệu quả giữa các cơ quan chức năng Việt Nam và chuyên gia UNESCO. Đây cũng là minh chứng cho cách Việt Nam tiếp cận một cách chuyên nghiệp trong bảo tồn và tôn vinh di sản. Việc luật hóa nội dung về di sản tư liệu trong luật mới là nỗ lực đáng ghi nhận, thể hiện cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong phát huy, tôn vinh giá trị di sản tư liệu mà hiếm quốc gia nào có được.

Thay mặt Chương trình Ký ức thế giới của UNESCO, Tiến sĩ Fackson Banda chúc mừng bộ sưu tập của nhạc sĩ Hoàng Vân được ghi danh Di sản tư liệu thế giới. Ông bày tỏ ấn tượng với bề dày văn hóa của Việt Nam đồng thời khuyến khích Việt Nam tiếp tục nghiên cứu, xây dựng và đề cử thêm các hồ sơ di sản tư liệu. Theo ông, Việt Nam là quốc gia có lịch sử lâu đời, kho tư liệu phong phú, có nhiều điều kiện để đóng góp nhiều hơn cho chương trình Ký ức Thế giới.

Ghi nhận các ý kiến, Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương đề nghị UNESCO cử chuyên gia tham gia hỗ trợ các khóa tập huấn do Cục Di sản Văn hóa tổ chức tại các địa phương, giúp nâng cao năng lực trong xây dựng hồ sơ di sản tư liệu.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng cũng đề xuất UNESCO hỗ trợ công tác bảo tồn các tư liệu cổ trên chất liệu dễ tổn hại bởi tác động từ môi trường và thời gian như đá, gỗ, giấy.

Năm 2025, Việt Nam đang xây dựng hai hồ sơ khoa học đề nghị ghi danh di sản tư liệu khu vực châu Á-Thái Bình Dương gồm hệ thống văn bia Phố Hiến (tỉnh Hưng Yên) và văn khắc Hán-Nôm trên núi Non Nước (tỉnh Ninh Bình). Các danh hiệu được UNESCO công nhận đã góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng, thúc đẩy hoạt động bảo tồn, hình thành sản phẩm văn hóa-du lịch đặc sắc, tạo việc làm và thu hút đầu tư tại các địa phương.