Thực tế này đòi hỏi địa phương và các cơ quan chức năng cần có giải pháp khoa học tháo gỡ, giúp lưu thông hàng hóa thuận lợi...
Cảng Cửa Việt là cửa ngõ vận tải hàng hóa đường biển quan trọng của tỉnh Quảng Trị, được đưa vào hoạt động mấy chục năm qua. Cảng có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải 2.000-3.000 tấn (cầu cảng Hợp Thịnh dài 100m, tiếp nhận tàu trọng tải 3.000 tấn). Cùng với đó, bến phao xăng dầu Hưng Phát có chiều dài 270m, có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải đến 40 nghìn tấn.
Cảng Cửa Việt từng đạt độ sâu lý tưởng 8m nước. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của thời tiết cực đoan cùng với hoạt động của triều cường và quy luật của dòng chảy khiến cảng bị bồi lấp mạnh, những con tàu trọng tải lớn không thể ra vào.
Từ năm 2022, Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) giao Cục Hàng hải Việt Nam phối hợp Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị thực hiện dự án nạo vét luồng hàng hải vào cảng Cửa Việt.
Cảng Cửa Việt từng đạt độ sâu lý tưởng 8m nước. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của thời tiết cực đoan cùng với hoạt động của triều cường và quy luật của dòng chảy khiến cảng bị bồi lấp mạnh, những con tàu trọng tải lớn không thể ra vào.
Được một thời gian không lâu, tình trạng bồi lấp lại tiếp tục diễn ra hằng năm. Năm 2024, luồng lạch ra vào cảng bị bồi lấp nặng, hoạt động vận tải đối với tàu có trọng tải từ 1.500 tấn trở lên gặp rất nhiều khó khăn.
Trước tình hình này, từ tháng 10/2024, nhiều doanh nghiệp đã đề xuất với Sở Giao thông vận tải (trước đây) và Ủy ban nhân dân tỉnh, kiến nghị lên Cục Hàng hải tiến hành các thủ tục nạo vét cảng. Tuy nhiên, do vướng mắc thủ tục đánh giá tác động môi trường và địa điểm tập kết chất thải nạo vét cho nên dự án kéo dài sang năm 2025.
Hiện có ít nhất bốn doanh nghiệp chủ lực thường xuyên hoạt động kinh doanh dịch vụ kho bãi, hàng hóa, xuất nhập khẩu tại cảng Cửa Việt. Việc luồng lạch ngày càng bị bồi lắng nghiêm trọng, ảnh hưởng không nhỏ đến năng lực kinh doanh, vận tải của các doanh nghiệp.
Số liệu của Công ty trách nhiệm hữu hạn Thanh Thành Đạt, từ tháng 1-6/2024 khi luồng chưa bị cạn, khối lượng xuất khẩu của công ty hơn 171 nghìn tấn. Đến 6 tháng đầu năm 2025, luồng lạch bị cạn, tàu không vào được, khối lượng xuất khẩu giảm còn hơn 95 nghìn tấn, tương đương 44%. Tại Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Hợp Thịnh, năm 2024 tổng khối lượng xuất nhập qua cảng Cửa Việt trung bình mỗi tháng đạt 100 nghìn tấn, nay chỉ còn hơn 25 nghìn tấn.
Phó Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Quảng Trị Trần Ngọc Sơn cho biết, tỉnh đang quyết liệt triển khai dự án duy tu luồng hàng hải Cửa Việt. Hiện đã tìm được vị trí phù hợp tập kết sản phẩm sau nạo vét luồng lạch. Cơ quan chức năng đã có quyết định phê duyệt điều chỉnh tổng mức đầu tư xây dựng công trình nạo vét duy tu luồng hàng hải Cửa Việt với tổng số vốn hơn 20 tỷ đồng. Dự án được triển khai ngay trong tháng 8/2025 để kịp thời phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh các doanh nghiệp cũng như công tác phòng, chống thiên tai.
Theo ông Trần Ngọc Sơn, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định phê duyệt Quy hoạch chi tiết phát triển vùng đất, vùng nước cảng biển Quảng Trị giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, mở ra hướng phát triển đồng bộ và hiện đại cho hệ thống cảng biển tại địa phương. Hệ thống cảng biển Quảng Trị gồm các khu bến chính như Cửa Việt, Mỹ Thủy, Hòn La; các khu neo đậu, khu chuyển tải, neo chờ và khu tránh, trú bão. Đến năm 2030, mục tiêu đặt ra là sẽ thông qua hơn 12 triệu tấn hàng hóa và hơn 35 nghìn lượt khách. Một số hạng mục trọng điểm sẽ được ưu tiên triển khai như cải tạo, nâng cấp luồng hàng hải Cửa Việt cho phép tàu có trọng tải 5.000 tấn thông qua; xây dựng hệ thống đê chắn cát, đầu tư hạ tầng bảo đảm an toàn hàng hải và nâng cao năng lực quản lý nhà nước chuyên ngành tại cảng.
Hiện hai cực bắc và nam tỉnh Quảng Trị có hai cảng nước sâu là Hòn La mới được tăng cường đầu tư thêm 2.299 tỷ đồng để có thể tiếp nhận tàu trọng tải đến 100 nghìn tấn. Cảng Mỹ Thủy tổng vốn đầu tư hơn 14.234 tỷ đồng đang gấp rút thi công, dự kiến bến cảng đầu tiên sẽ hoạt động đầu năm 2026, đủ năng lực tiếp nhận tàu có trọng tải hơn 100 nghìn tấn.
Trước khi hai cảng nêu trên hoàn thành thì Cửa Việt vẫn là cảng hàng hóa quan trọng. Với vị trí chiến lược đặc biệt của cảng Cửa Việt trong chuỗi logistics khu vực miền trung với các nước trong khu vực, việc sớm triển khai giải pháp nạo vét và chống bồi lấp không chỉ giúp nâng cao năng lực vận tải biển mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội của Quảng Trị và các tỉnh lân cận.
